De meest voorkomende opmerking na een aanrijding of ongeval:

"Ik heb je niet gezien" "Ik zag je te laat"

26563175 illustratie van twee betrokken bij een auto ongeluk auto

 

Het belang van het bewust kijken tijdens het autorijden

Het gaat er bij het kijken tijdens het autorijden niet om een 'trucje' aan te leren, maar wel om bewustwording. Het juist en goed kijken is de belangrijkste factor en moet een geautomatiseerd geheel van je rijgedrag worden. Als je een gevaarlijke situatie of een mogelijk aanrijding ziet aankomen en/of kunt voorspellen, kun je bijna altijd nog iets aan doen om het te voorkomen. Door uitwijken en/of tijdig remmen heb je de gevolgen, dankzij een actief kijkgedrag, deels in de hand. Voorkomen is tenslotte altijd beter dan genezen en het rijgedrag van een ander kun je niet beïnvloeden, je eigen rijgedrag en het goed anticiperen wel!

Iedere 5 à 8 seconden kijken in de autospiegels - Bewust of onbewust

Tijdens de rijlessen wordt je over het algemeen geleerd iedere 5 à 8 seconden te kijken in:

  • De binnenspiegel.
  • Voor de auto.
  • De linker buitenspiegel.


Ook hier geldt dat dit kijkgedrag slechts een middel is om je op termijn automatisch te laten kijken. Je wordt gedwongen, bij deze manier van kijken,  om je hoofd te bewegen. Naast het feit dat je kijkgedrag dan beter wordt waargenomen door de examinator van het CBR, zie je uiteraard ook meer als je het hoofd draait en een actief en gericht kijkgedrag vertoont.

De dode hoek en mogelijke conflicten

Onderschat de dode hoek van je eigen voertuig niet; er verdwijnen complete andere voertuigen in de dode hoek schuin naast of achter de auto. Kijk op een autosnelweg maar eens in de binnenspiegel en buitenspiegel als je wordt ingehaald. Je zult zien dat je een compleet voertuig voor een moment kwijt bent zodra deze de binnenspiegel uitrijdt en vóórdat deze de buitenspiegel weer inrijdt. Bij motorrijders, die veelal een rijlijn midden/links van een rijstrook aanhouden is het misschien nog wel sterker het geval en kunnen conflicten of (bijna) aanrijdingen ontstaan.

 

Kijkgedrag bij rijstrookwisselingen

Hetzelfde geldt bij een rijstrookwisseling (is een belangrijke zijdelingse verplaatsing) op een rijbaan met meer dan drie rijstroken in dezelfde rijrichting (autosnelweg). Ga jij bijvoorbeeld van de meest rechter rijstrook naar links (de tweede rijstrook) en komt een andere bestuurder tegelijkertijd van de derde rijstrook naar rechts naar de tweede rijstrook, dan heb je een probleem als je het kijkgedrag hier niet op afstemt en hier geen rekening mee houdt. Beiden voer je in dit voorbeeld een zijdelingse verplaatsing uit, waarbij je elkaar vóór moet laten gaan. Goed en juist kijken vóór en (soms meerdere keren) tijdens de een zijdelingse verplaatsing vangt foutief rijgedrag veelal wel op en geeft je ook nog de mogelijkheid fouten van een ander op te vangen.

Afslaan 

Het gevaar ligt vooral vóór het afslaan of bij verandering van de koers of rijlijn. Zorg dat je voordat je ook maar iets met het stuur doet (je koers verlegt) eerst naast de auto hebt gekeken of dit wel veilig kan. Voor het afslaan kijk je altijd over de schouder, naast de auto, alsof er bijvoorbeeld een naastgelegen fietspad is, of een kind op fiets of skeelers op het trottoir rijdt. Door nadrukkelijk en tijdig naast de auto te kijken, weet je wat het aankomende conflict bij een koersverandering of het afslaan kan zijn (fietser, kind) en heb je ook nog voldoende tijd om het gedrag van de bestuurders achter je in de gaten te houden en je eventuele rem- of stuurgedrag hier op aan te passen. Dit kun je doen omdat je tijdig een voorspelling hebt gemaakt van wat zou kunnen gaan gebeuren.



Bewust of onbewust kijken bij het autorijden

Kijk je in het verkeer bewust of onbewust? Haal je maar eens voor de geest hoe je kijkt als je fietst of loopt, dan zul je merken dat je constant actief kijkt zonder dat je het jezelf bewust bent. Dit doe je het hele leven al en is een onbewust proces geworden. Het gaat er tijdens het kijken in de auto natuurlijk wel om dat je de voor jou belangrijke informatie waarneemt en ook daadwerkelijk opneemt en vervolgens iets met deze informatie doet. Als je jezelf constant bewust bent van de (verkeers)situatie rondom de auto en op enige afstand van de auto, ben je ook beter in staat voorspellingen te doen over wat gaat komen of zou kunnen gaan komen en hier tijdig op te reageren als dit nodig mocht zijn. Je bent als je voldoende vaak en gericht kijkt in staat veilig en direct te handelen op steeds wisselende verkeerssituaties. Bij het kijkgedrag gaat het niet om die duizenden keren dat je voor niets denkt te kijken, maar om die ene (fatale) keer dat je niet of onvoldoende gekeken hebt!

Ver vooruit kijken in de richting waar je naartoe wilt

Kijk altijd, maar vooral bij een nieuwe rijrichting of na het oversteken van een kruispunt, zo ver mogelijk vooruit, zonder je blik te fixeren. Met het ver vooruit kijken wordt in dit verband ook het kijken in de breedte bedoeld. Als je speelt met je blikveld tussen de horizon (zo ver als mogelijk) en de auto, ben je voortdurend in staat aankomende veranderingen waar te nemen en een voorspelling te maken van situaties die zouden kunnen ontstaan. Omdat je tijdig al een eventuele aankomende situatie hebt kunnen voorspellen krijg je veel meer rust in je rijden en ben je beter in staat eventuele fouten van een ander op te vangen.

 

(In de filmpjes hierboven is de GELE V waar je bewust kijkt. Daar scan je het gebied en probeer je informatie te krijgen zodat je op tijd kunt handelen. de GROENE V is een orientatie punt om voldoende afstand te houden van obstakels zoals de berm, stoep, geparkeerde auto's etc.)

  

Met scannen wordt bedoeld:

“Bewust waarnemen, met de ogen het totale verkeersbeeld waarnemen” 

Bestuurder:

Goed scannen is de basis van veilig autorijden. Als je technisch een uitstekende chauffeur bent maar je ziet niet wat er gebeurt in het verkeer, ben je een gevaar op de weg.

Om te kunnen begrijpen wat voor jou belangrijk is moet je leren om bewust waar te nemen, hiermee krijg je een overzicht van de verkeersomgeving.

Met overzicht wordt bedoeld dat je voortdurend bezig bent met het combineren van gegevens van de verkeersomgeving, dit is nodig om vooruit te kunnen denken en handelen (anticiperen) Om dit te kunnen moet je kennis bezitten van de verkeerstheorie, het voertuig, de weg en de verkeersomgeving.

Je moet bijvoorbeeld weten wat voor invloed een bepaald weertype heeft op het gedrag van de auto(sneeuw, ijzel, regen etc.), of waar je welke weggebruikers kunt verwachten.  Als je goed scant ben je instaat om aangepast en besluitvaardig te rijden.

Goed scannen kan alleen maar als je goed uitzicht rondom de auto hebt,  dus je spiegels moeten goed staan en je ramen moeten schoon zijn. 

Uitzicht rondom de auto wordt ook beperkt door de raam en deurstijlen(dit zijn dode hoeken), het is soms nodig dat je iets naar voren beweegt om goed te scannen Denk aan je dode Hoeken!  

Omgeving: 

In de verkeersomgeving zijn andere weggebruikers het gevaarlijkst. Een boom steekt niet plotseling over en een bocht komt niet uit de lucht vallen. Het is bijna altijd het afwijkende gedrag van een persoon dat een ongeval veroorzaakt.

Als er bijvoorbeeld een groot voertuig (vrachtauto) de weg op komt draaien, kan het zijn dat hij tijdelijk gebruik gaat maken van jou weghelft.

Anticipeer daarop, laat bv tijdig het gaslos, dan hoef je waarschijnlijk niet ééns te stoppen. Zo is het voor de andere bestuurder ook duidelijk dat je rekening houd met zijn probleem Je moet daarop voorbereid zijn.

Goed scannen voorkomt een hoop problemen! 

Je kunt ook informatie verkrijgen door te luisteren en te voelen:

Denk bv aan:

Geluidsignalen van brandweer, politie, ambulance

Claxon,

piepende remmende banden van andere weggebruikers

De radio,

verkeer ‘s en weer ’s informatie

Het voelen via rugleuning,

schokken door gaten,

hobbels,

drempels,

stoeprand.

Glijden van de auto bij aquaplaning en andere gladheid

Kortom je moet weten wat er op de weg en de omgeving gebeurt dus kijk en luister en voel bewust!  

 

Het verschil tussen zien en scannen

Scannen:  is selecteren van signalen die voor het oplossen van een verkeersopgave van belang zijn

Zien: met de ogen een verkeersbeeld opnemen zonder dit te registreren